حرم حضرت معصومه
حرم حضرت فاطمه معصومه قلب معنوی قم و مجموعهای گسترده از صحنها، ایوانها، گنبدها و رواقهای آراسته است. گنبد طلایی، کاشیکاریهای فیروزهای، خوشنویسی و حضور پیوستهٔ زائران، معماری را با آیین زنده و فضای شهری درهم میآمیزند.


فلات مرکزی ایران، جنوب تهران
شهر زیارت در آستانهٔ کویر
قم یکی از مراکز اصلی زیارت و آموزش علوم دینی در ایران است. حرم حضرت معصومه و مسجد جمکران، در کنار بازار و کارگاههای قالی و سوهان، به شهر هویت مشخصی دادهاند؛ تجربهای که هم معماری مذهبی را در بر میگیرد و هم زندگی روزمرهٔ پیرامون آن را.
در بیرون شهر، چشماندازهای نمکی حوض سلطان و دامنههای کهک با باغها و چشمهها تفاوت دارند. کاروانسرای دیر گچین نیز یادآور مسیرهای تاریخی سفر است و خانهٔ ملاصدرا در کهک، پیوند استان با تاریخ اندیشه را نشان میدهد.
۰۵
حرم حضرت فاطمه معصومه قلب معنوی قم و مجموعهای گسترده از صحنها، ایوانها، گنبدها و رواقهای آراسته است. گنبد طلایی، کاشیکاریهای فیروزهای، خوشنویسی و حضور پیوستهٔ زائران، معماری را با آیین زنده و فضای شهری درهم میآمیزند.
مسجد جمکران در جنوبشرقی قم، یکی از مهمترین زیارتگاههای شیعی و بهویژه محل گردهمایی زائران در شبهای سهشنبه است. صحنهای وسیع، گنبدها و منارههای آبیرنگ، در مقیاسی بزرگ برای آیین جمعی طراحی شدهاند و فضای آن در شب جلوهای ویژه پیدا میکند.
بازار تاریخی قم با راستههای آجری، سراها و تیمچهٔ بزرگ، پیوند دیرینهٔ زیارت و تجارت را نشان میدهد. سقفهای بلند و نورگیرهای هندسیِ تیمچه، فضایی چشمگیر برای فروش فرش ابریشم، ادویه و شیرینیهای محلی ساختهاند و ریتم بازار هنوز بخشی از زندگی روزانهٔ شهر است.
حوض سلطان در شمالشرق قم، پهنهای فصلی از آب کمعمق، نمک و افق باز است. شکل و گسترهٔ دریاچه با بارندگی تغییر میکند و هنگامی که لایهای از آب بر سطح نمکی مینشیند، آسمان را مانند آینه بازمیتاباند؛ ورود به بخشهای باتلاقی تنها با مسیر امن و راهنمای آگاه توصیه میشود.
کهک شهری تاریخی در جنوب قم است که به آبوهوای خنکتر کوهستانی و خانهٔ منسوب به ملاصدرا شناخته میشود. بافت خشتی، باغها و جویهای آب، با بیابان نمکی پیرامون استان تضاد دارند.
زیارت و آموزش دینی در زندگی فرهنگی قم جایگاه اصلی دارند. خانهٔ ملاصدرا در کهک، روایت دیگری از این منطقه پیش میکشد: زندگی یک فیلسوف در محیطی از باغها و دامنهها.
دیگر دیدنیهای تاریخی و مذهبی: حرم حضرت معصومه، مسجد جمکران و خانهٔ ملاصدرا؛ این مکانها بهصورت مستقل در فهرست میراث جهانی ثبت نشدهاند.